| Napoleon Napoleo amabat linguas antiquas | Seitenende | Oberverzeichnis | Druckansicht | Lied vom Sachsenkriege |
[la]Celtis: Ad Apollinem repertorem poetices, ut ab Italis ad Germanos veniat
[la]Celtis: De puella Romae reperta
[de]Celtis: De puella Romae reperta
[la]Horatius Flaccus: Epode XVI
[de]Horatius Flaccus: Epode XVI
[la]Horatius Liber carminorum I, 37 Cleopatra
[de]Horaz, Buch der Lieder, 37 Kleopatra
[la]Horatius Liber carminorum II, tertium
[de]Horaz, Buch der Lieder II, das dritte
[la]Horatius Flaccus: Liber I Sermo 1 (Satire 1)
[de]Horatius Flaccus: Liber I Sermo 1 (Satire 1)
[la]Publius Ovidius Naso (43 v. Chr. - 17 n. Chr.): Phaeton (Metamorphoses II 19…)
[la]Titius Lucretius Caro: De rerum natura, I 146 ff, Latein
[de]Titius Lucretius Caro: De rerum natura, I 146 ff, Deutsch
[la]Titius Lucretius Caro: De rerum natura, I 233 ff, Latein
[de]Titius Lucretius Caro: De rerum natura, I 233 ff, Deutsch
[de]Ovidius: Metamorphoses II 19 ff (Phaethon)
[la]Ovidius: Ars Amatoria (in circo), Latein
[de]Ovidius: Ars Amatoria (in circo), Deutsch
[de]Vergil: Aeneis, Laokoons Ende, I 2,199 - 205
Entstanden ca. 1075 p. Chr. n.; die Autorenschaft Lambert's von Hersfeld gilt inzwischen als widerlegt, siehe : Deutsches Archiv für Erforschung des Mittelalters 52.1 (1996), S. 85-133. . Wir danken Herrn Dr. Vogel http://www.geschichte.uni-erlangen.de/lehrstuehle/mittelalter/index.shtml für die Übersendung des Sonderdrucks!
Der unten widergegebene Text beruht auf der Pannenburg'schen Edition
Das
Carmen de bello Saxonico
Lamberts von Hersfeld
herausgegeben von
Dr. Albertus Pannenborg
Gymnasial-Oberlehrer
Wissenschaftliche Beilage zum Programm des Königl. Gymnasiums und
Realgymnasiums zu Göttingen Ostern 1892
----
Göttingen 1892
Druck der Dieterich'schen Universitäts-Buchdruckerei.
(W. Fr. Kaestner.)
Üblicher ist die Verwendung der Ausgabe von Oswald Holder-Egger (Monumenta Germaniae Historica, Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi [17], 1889).
| 1050-11-11 | geboren als Sohn Heinrichs des Dritten und der Agnes von Poitou; |
| 1056 | Tod des Vaters, Regentschaft der Königin-Mutter; |
| 1062 Ostern | aus Kaiserswerth entführt vom heiligen Anno von Köln, Herzog Otto von Nordheim und weiteren Verschwörern; |
| 1073 - 1075 | Sachsenkrieg; |
| 1074 | Zugeständnisse im Vertrag von Gerstungen; |
| 1075-06-13 | kriegsentscheidender Sieg in der Schlacht an der Unstrut; |
| 1077-01-27 | Gang nach Canossa, Heinrich wird vom Papst Gregor dem Siebenten vom Banne gelöst; |
| 1084 Ostern | von Papst Clemens dem Dritten zum römischen Kaiser gekrönt; |
| Kampf gegen seinen Sohn Konrad, den Liebhaber seiner zweiten Gemahlin Praxedis von Kiew; | |
| 1104 | von seinem Sohn Heinrich dem Fünften gefangen genommen und zur Abdankung gezwungen; |
| 1106-08-07 | gestorben in Lüttich; |
| 1111 | auf Veranlassung Heinrichs des Fünften kirchlich in Speyer bestattet. |
Meginfridus - Burggraf von Magdeburg gefallen in der Schlacht bei Flarchheim am 27. Jan. 1080.
|
Rêgis Heînr
ic
i_vôlo proêlia d
îc
ere quârti
Cóntra Sáxonúm ge ntém sua iûra negá ntem , Quaê dum fállen tês sociáret vîribus ár tes , Plûrima bélla dol îs fidêns commîsit et árm is . |
fallo - bringe zu Fall, täusche; socio - vereinige; |
1
2 3 4 |
|
Álme deús, succúrre mihî proférre laténtes
Ûsque modô causâs; ea gêns quo laêsa dolôre Quídve timêns tan tôs bellî commôverit aês tus Ádversús reg ém nullî pietâte secúnd um , Cuîus et éxter nî gaudént iuga férre tyrán ni , Ét cui sê nunquám tulit ímpune óbvius hóstis. |
almus - nährend, gütig;
succurro - komme zu Hilfe; commovo - bewege, errege, rufe hervor; |
5
6 7 8 9 10 |
|
Dómni rêg
is
adhûc puerî gens éffera láx
is
Dúm fluit ímpe riîs nec habêbat iûra tim ôris , Nôn falsúm ver ô nec îniquum sêgregat aêqu o . Quód fuerát libit úm sibi, quísque secûtus eôr um , Écclesiâs spoli ánt , viduîs sua dîripiêb ant , Pûpillôs miserôsque prem únt ; vi cúncta ger únt ur; Paûperîs haere dém statuít fortûna potén tem ; Plûs noc uít qui plûs pot uít ; lex nûlla coérc et ; Fâ sque nefâ sque sibî fuerát cuiú sque volúntas. |
efferus - wild, roh, rasend;
laxus - schlaff, geräumig; fluo - fließe, entfliehe; ius - Recht, Macht; segrego - sondere ab; libitum - Belieben, Gelüst; spolio - plündere; pupillus - Waisenknabe; fas - Recht. |
11
12 13 14 15 16 17 18 19 |
|
Séd rex út tene
rôs
superát virtûtibus án
nos
,
Ánte nimîs lax âs huic génti strínxit habên as : Iûra ded ít , legês statu ít , cohibénda coérc et , Écclesi îs , vidu îs , miser îs vi rápta requîrit; Néc fecít quisqu ám posthaêc impûne rapín am . |
tener - zart;
habena - Zügel; stringo - streife, ziehe an; cohibeo - halte zusammen, hemme, zügele; requiro - untersuche, verlange; |
20
21 22 23 24 |
|
Tâlia quód popul
ús
tolerâbat frêna supérb
us
,
Pérdoluít, multúmque timêns, ne poêna sequâtur Tót malefácta su î , studuít contrâria rêg i Vîribus átque dol îs . Furor hínc evênerat ómn is , Hínc bell î causaê veniúnt, sub imâgine réct i . |
frenum - Zaum, Zügel |
25
26 27 28 29 |
|
Côniurâta dolô gens út convênit in ûnum,
Cônsiliîs instrúcta suâs falléntibus ártes, Três orâtorês legâtos êligit ómni Éx numerô, sua quî deférrent núncia rêgi. Quî missî cursúm tendúnt ad rêgia técta. Út sunt íngress î , fuit ét locus áptus agénd i , Ínter eôs anim îs qui máximus éxtat et árm is , Vérbis Sáxonúm sic Mêginfrîdus agêbat: |
defero -
trage hinab, bringe; cursum tendo - begebe mich auf den Weg; aptus - passend; ago - trage vor; |
30
31 32 33 34 35 36 37 |
|
'Réx, tam vírtutúm quam rêgni nôbilis haêres
Pátris avîque tuî, merit îs contrâria nóstr is Plûrima pértulimús, tibi núnc sempérque fidêles. Vím qui férre solént ali îs in pártibus órb is , Hánc nob îs faciúnt: pupíllus et ádvena quîv is Índigenâs prohibént silvîs commúnibus ûti, Páscua praêripi únt , abig únt arménta gregêsque, Haêredês circúmveni únt , vi praêdia tóll unt , Ómnibus átque mod îs fit ab hîs iniûria nôb is . Quám, pie rêx, cohibê posthâc et córrige fácta: Lêges rédde tuîs ablâtaque pátria iûra! Quód tibi dêbe mús : si núnc optâta ferê mus , Quô nos cúnque vocánt, sequimúr tua iússa voléntes.' Síc fatús, regís respônsum tâle recêpit: 'Córrigo, sî qua piîs meritîs advérsa tulístis, Néc quisquám frustr â queritúr mihi víndice dígn a . Quám vos árguit ís , non ést iniûria néc v is . Nôn vestrâs legês, non iûs discíndere quaêrens Pássis ûsque mod ô miserîs vim rápta repósc o , Réddo, nec ábsist ám , donánte Deô mihi vît am . Sî qua tamén vestraê superést querimônia génti, Rêgni prîmat ês mihi cónveniántque fidêl es : Hôrum cónsili ô super hâc re súbpeditáb o . |
haeres = heres - Erbe;
meritum - Verdienst; advena - Ankömmling; pascuum - Weideland; praeripio - entziehe; armenta - Großvieh; circumvenio - bedränge; praedium - Grundstück, Gut; cohibeo - zügele; posthac - von nun an; cunque - wann immer; quocumque - wohin immer; fatus - gesprochen habend; vindex - Beschützer; discindo - zerreiße, ("zerschinde"); quero - trachte auf; absisto - trete weg, lasse ab; querimonia - Klage, Beschwerde; suppedito - unterstütze, verschaffe; |
38
39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 |
|
Míssi dícta su
îs
referúnt dum rêgia cástr
is
,
Înfelîx popul ús ruit ád bellúm studiôs us ; Aêque maîo rês , aequê furuêre minô res , Ílli, nê perd ánt quae plûrima rápta tenêb ant , Hî, quia paûperiém sperâbant víncere praêdis. Quísque manû patri úm sibi iûs ait éxperiúnd um . |
pauperies - Armut;
experior - erfahre, erstreite; |
61
62 63 64 65 66 |
|
Tâlibus aûdit
îs
, constánti péctore fórt
is
Rêx iubet ád ses ê Saxônum quémque vocâr e Cóndiciône sub hâc, si sê velit ét sua sálva. |
67
68 69 |
|
|
Néscia mêns homin
úm
, spectâns instántia tánt
um
,
Quót mala vîta rês , si prôvida vîvere scî res ! Hî modo gaûder ént , si rêgia iússa fuíss ent Séctatî; solvísse dolént sempérque dolêbunt. |
(instantia,ae - Ausdauer,
Heftigkeit); instans - bevorstehend, drohend, gegenwärtig; sector - laufe nach , hier: befolge); |
70
71 72 73 |
|
Út perspéxit e
ôs
rex nôlle venîre vocât
os
,
Séx ibi cástell îs multô munîmine fírm is Praêsidia_imposu ít , victúm quoque lárgiter ádd it . Ípse rebéllan tês aciês ductûrus in hós tes , Îbat, utî proper ê condûceret árma virôsqu e . |
properus - eilig |
74
75 76 77 78 |
|
Sáxonúm popul
ús
digrésso rêge supérb
us
Lêges, iûra, magístratús, fas éxcidit ómne; Ánte sibî vetitás gaudét cumulâre rapînas: Écclesiaê, viduaê, pupíllus et ádvena quísque Nûper dêsuetî vim súnt iam dênuo pássi. Sîc indíscretê pravî rapiúntque ruúntque. Néc minus íntereâ circúmdant mîlite cástra Rêgia, praêsidiîs quae súnt commíssa relíctis. Hénnenbúrg, primúm, quod erát superâbile vîsum, Ággressî, bellô decértavêre cruénto. Nám castéllanî fortês an béllaque dócti, Ínvictîque forént, solúm si cóntinuíssent Crîmen avâritiaê, quod pérvertít bona quaêque. Hôc igitûr positúm montâno vértice cástrum Círcumdánt, vulgî tria mîlia nócte silénti. Vîx expéctabánt lucém, summîsque ruéntes Vîribus ád montém, certátim scándere témptant, Hóstica quô vitént actâ testûdine têla. Úndique cônfertî properánt super árdua nîti; Gréssum déxtra iuvát, manus árma sinístra gerêbat. Sîc ascéndentés et iám vallô propiántes, Écce vidént fortês occúrrere dêsuper hóstes, Îndutôs omnês insîgnia béllica quaêque. Éxoritû properê non párvus clâmor utrímque, Êminus êmissîs crebrêscunt vúlnera têlis. Póst haec rês agitúr gladiîs, miserâbile vîsu; Néc mora néc requiês, castéllanî, meliôres, Béllo, mágnificê vulgús fundúntque fugántque, Vúlnera múltiplicánt, iraêque satís faciêbant. Praêtereâ stantês ad prôpugnâcula cástri, Nê sine sê vincánt sociî, certâmina témptant. Férratôs fustês aliî mittúnt super hóstes, Tórmentîs aliî lapidês, quidám Baleâri Árcu dîmissîs hostês stravêre sagíttis. Plêbs devícta fugám facit hóstibus ét miserándam. Námque cadúnt plurês, dum dêscendúnt fugiéntes, Íntereúntque suîs infîxi córpora têlis. |
digredior - weiche ab;
excido - vernichte; advena - Ankömmling; pravi - krumm, schief; commissus - anvertraut; decerto - kämpfe entscheidend; avaritia - Habsucht, Geiz; vertex - Gipfel, Wipfel; certatim - um die Wette; scando - (be)steige; confertus - dichtgedrängt; nitor - stütze mich auf, steige, fasse Fuß; induo - ziehe an, lege an; eminus - von ferne; crebresco - wachse, vermehre; fundo - zersprenge; fugo - schlage in die Flucht; propugnaculum - Bollwerk; fustis - Prügel, Stock; |
79
80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 |
Hinzugefügt sind Akzente, um die betonten Silben hervorzuheben. Der Binnenreim ist teilweise durch Kursivschreibung kenntlich gemacht.
Jürgen Martin Regel, Sommer 2000.
| Napoleon Napoleo amabat linguas antiquas | Seitenanfang | Oberverzeichnis | Druckansicht | Lied vom Sachsenkriege |